Urpi Camacho, que es una gran difusora y promotora del quechua en el portal Urpichakunaq Rimaynin, comparte una selección de sus poemas y un relato, faceta que no le conocíamos, y en la que le deseamos el mejor de los éxitos.
LLAKI SUNQU
Chintaspalla purikusaq
unchuchukucha pay hinalla
qatakuspay llikllachaywan
llantuchallanta purikusaq.
Tayta mamayta wayllukuspay
kawsayninkuta qatipaspay
sunquchallanta kuyakuspay
llaki sunquyta quñinanpaq.
Tayta mamayqa qurimantan
kuyakuyninmi kallpanchawan
pachamamapi kawsanaypaq
tayta mamayqa kuyakuwan.
Tayta mamayta yuyarispay
kusiynintawan qatipasaq
kuyayninkuta mirachispay
tayta mamayqa kuyakuwan.
Tayta mamayta kuyakuni
amahina tayta Diosllay
hunu wata
kawsachunku.
Kay pachamanta chinkaptinku
ñuqatawan apakuway
ama Tayta mamaymanta rakiwaychu
tayta Diosllay.
Llaki llaki purikuyman
tayta mamayta yuyarispay
paykunamanta waqakuspay
kawsayniyqa tukukunman.
Amahina tayta Diosllay
uyariykuy mañakuyniyta
tayta mamayqa
unay watan kawsananku.
TAYTAY
Taytay uyachaykitaqa rikuchkaniraqmi
sapa tuta musquyniypi.
Asikusqaykitapas uyarichkaniraqmi
wasinchik ukupiqa.
Sunquymi nanawan Taytay
sapa punchaw qanta yuyariptiy
wiqiypas ña tukukuchkan
ancha waqasqaymanta.
Hamullay musquyniyman Taytay
ama haykaqpas uyaykita, asiynikita qunqanaypaq.
Hanaq pachapiña tarikunki Taytay
chaypiqa manan llakipas
unquykunapas ima sasachakuypas kanchu ninkutaq
allinmi chayna kaptinqa.
Sunquymi nanawan
sapa puñusqaymanta riqchariptiy
uyachaykitaqa achiqamuptinqa
manan rikuyta atinichu
chaymi kaqmanta llaki
ñuqaman kutimun.
Puñuyllatan munani Taytay
qanta rikunaypaq.
Taytay wawaykiqa
kallpanchakuchkanmi
sapa punchaw
ama ñuqamantaqa llakikuychu
ñuqapas risaqmi hanaq pachataqa
chaypiña Taytay
tusuykusun, takiykusun, asikusun.
Ancha kuyakusqay Taytay.
FÉ Y DOPAMINA
Bendita Levodopa,
fiel aliada de la Carbidopa;
ambas sostienen un pacto de ahínco
para sembrar dopamina en el cuerpo
y devolverle el equilibrio
a la carne que se estremece.
Solo ustedes conocen el secreto
del alivio que busco.
A esta batalla se han sumado,
como un ejército de calma,
la Hidroxicobalamina y el Diclofenaco;
ellos sopesan el peso del dolor,
mitigando el rastro de la herida.
Pero cuando la ciencia entrega sus armas,
la mirada se vuelve a las cumbres:
ahora el camino es de los Apus,
del milagro que aguarda en el silencio
y de la fe que todo lo sostiene.
El equipo de la vida ha cumplido su guardia.
Ahora... que hablen los dioses.
QUCHAKAQASMANTA
Huk punchawsi, huk warmi wawantin risqaku wakan michiq quchakaqaspa patampi, chaypis allin qiwakuna wiñasqa, wakankuna allin saqsasqa kananpaq chaypi michisqaku wakin runakuna hina.
Puchkanta apaykuspas warmiqa wakankuna qipampi purisqa, warmanñataq alluquchawan pukllasqa kaylawman waqlawman pitakachaykuspa. Chaysi chawpi punchawta warmiqa wawanta qayasqa papa yanuta miskipayuqtawan mikunankupaq, mikuyta tukuspaku, wawan nisqa mamanta:
- ¡Mamayyy! Qaway chay waswachakunata, sumaq kasqaku, hukchallatapas hapiruyman, nispa.
Mamanñataq nisqa wawanta:
- Manan chay quchamanqa haykuwaqchu ukun kachkan nispa.
Chayllamansi tutayarpamusqa, inamptinsi tumpanta para itakacharimusqa chaysi kuychi quchakaqas chawpinmantapacha lluqsirpamusqa.
Ña ripuchkaptinkuñas quchakaqas chawpinmanta huk quri toro lluqsirpamusqa, kancharisqas inti inaraq, warmi wawanta qipiykukuchkaptinsi rumiman tukurpasqaku, inaspas chaymanta pacha kunankama chay rumiqa sapa para itakacharimuptinsi intihina kancharin hinallataq warmipa,wawapa uyachanku rikukun .

Comentarios
Publicar un comentario
No se permiten comentarios anonimos, incendiarios, agresivos, despectivos, degradantes ni ad hominem de ningun tipo. Se requieren comentarios bien pensados. Las discrepancias deben ser debidamente sustentadas y no basarse en generalizaciones. Hawansuyo no trata de convencer a nadie de nada y estamos seguros que nos equivocamos a cada rato.